ความรู้เรื่องน้ำ
คลอรีนตกค้างก่อนปล่อยกุ้งปลา ตรวจอย่างไรไม่ให้พลาด
คลอรีน ·
ก่อนปล่อยกุ้งหรือปลา คลอรีนอิสระในน้ำต้องอ่านได้ต่ำกว่า 0.1 mg/L คือสีในหลอดอ่อนกว่าช่องแรกของแผ่นเทียบสี ถ้าสียังตรงกับช่องใดช่องหนึ่ง แปลว่าคลอรีนยังเหลือ ให้พักน้ำหรือเติมอากาศต่อแล้ววัดซ้ำ อย่านับวันเอาเอง เพราะคลอรีนหมดเร็วหรือช้าต่างกันไปในแต่ละรอบ
ทำไมต้องวัด ไม่ใช่รอให้ครบวัน
คลอรีนฆ่าเชื้อโรคและพาหะในน้ำได้ดี แต่ส่วนที่ตกค้างเป็นอันตรายต่อกุ้ง ปลา และจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ในบ่อ เวลาที่คลอรีนใช้สลายจนหมดขึ้นกับหลายอย่าง
- ปริมาณคลอรีนที่ใส่
- แดดและอุณหภูมิ แสงแดดช่วยให้คลอรีนสลายเร็วขึ้น
- การเปิดเครื่องตีน้ำหรือเติมอากาศ
- ตะกอนและสารอินทรีย์ในน้ำ
บ่อเดิมที่ใส่คลอรีนเท่าเดิม รอบนี้อาจหมดเร็วหรือช้ากว่ารอบก่อนได้ ส่วนน้ำที่ใสและไม่มีกลิ่นก็ยังบอกไม่ได้ว่าคลอรีนหมด เพราะจมูกคนแยกปริมาณน้อย ๆ ไม่ออก การวัดจึงเป็นทางที่รู้ได้จริงว่าน้ำพร้อมหรือยัง แนวทางของศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงทะเลนราธิวาส กรมประมง ก็ให้ตรวจคลอรีนตกค้างก่อนนำน้ำที่ฆ่าเชื้อแล้วไปใช้เช่นกัน
ชุด 8520 วัดอะไร

ชุดทดสอบคลอรีนอิสระรุ่น 8520 วัด คลอรีนอิสระ (Free Chlorine) คือคลอรีนส่วนที่ยังออกฤทธิ์ฆ่าเชื้ออยู่ ซึ่งเป็นค่าที่ใช้ตัดสินกันทั่วไปก่อนปล่อยสัตว์น้ำ ทั้งบ่อที่ฆ่าเชื้อด้วยคลอรีนผงหรือคลอรีนน้ำ และน้ำประปาในไทยที่การประปาใช้คลอรีนฆ่าเชื้อ
- ช่องบนแผ่นเทียบสี: 0.1, 0.2, 0.4, 0.6, 0.8, 1.0, 1.5 และ 2.0 mg/L
- ใช้น้ำยา 4 หยดต่อครั้ง
- ขวด 25 ml ทดสอบได้ประมาณ 200 ครั้ง
ชุดนี้ไม่ได้วัด คลอรีนรวม (Total Chlorine) ซึ่งนับรวมคลอรีนที่จับกับสารอื่น เช่น คลอรามีน ถ้าใช้สารฆ่าเชื้อชนิดอื่นที่ไม่ใช่คลอรีน ให้ดูวิธีตรวจที่ฉลากสารนั้นแนะนำ
วิธีใช้ชุดตรวจคลอรีน 8520

- ตักน้ำตัวอย่างลงหลอดถึงขีดที่คู่มือกำหนด ถ้าบ่อใหญ่ ให้ตักหลายจุดแล้วตรวจแยกกัน จะได้รู้ว่ามีมุมไหนคลอรีนยังเหลือ
- หยดน้ำยาคลอรีน 4 หยด
- เขย่าเบา ๆ
- เทียบสีกับแผ่นเทียบสีในชุด ใต้แสงธรรมชาติ
- จดผล เวลา และจุดที่ตัก
ถ้าหยดเกินหรือนับพลาด ให้เทน้ำทิ้งแล้วเริ่มใหม่ด้วยน้ำตัวอย่างใหม่ วิธีจัดแสงและอ่านสีให้แม่นอยู่ในคู่มืออ่านแผ่นเทียบสีชุดทดสอบน้ำ
อ่านผลแล้วทำอะไรต่อ
| สีที่เห็น | แปลว่า | ทำอะไรต่อ |
|---|---|---|
| อ่อนกว่าช่อง 0.1 | ไม่พบคลอรีนอิสระ | ผ่านเรื่องคลอรีน ปล่อยได้เมื่อค่าอื่นพร้อม |
| ตรงช่องใดก็ได้ตั้งแต่ 0.1 ขึ้นไป | ยังมีคลอรีนเหลือ | ยังไม่ปล่อย พักน้ำหรือเติมอากาศต่อ แล้ววัดซ้ำ |
| เข้มกว่าช่อง 2.0 | คลอรีนสูงเกินแผ่นเทียบสี | จดว่า “มากกว่า 2.0” แล้วรอนานขึ้นก่อนวัดซ้ำ |
| อยู่ระหว่างสองช่อง | อยู่ระหว่างสองค่านั้น | จดเป็นช่วง เช่น “0.2 ถึง 0.4” |
จดผลที่ไม่พบว่า “ไม่พบ (ต่ำกว่า 0.1 mg/L)” ไม่ต้องเขียนเป็นศูนย์ เพราะ 0.1 คือค่าต่ำสุดที่แผ่นเทียบสีอ่านได้
ถ้ายังพบคลอรีน
- เปิดเครื่องตีน้ำหรือเติมอากาศต่อ
- ปล่อยให้น้ำโดนแดด
- รอแล้ววัดซ้ำ และจดผลทุกครั้ง จะเห็นว่าค่าลดลงเร็วแค่ไหน และกะเวลารอบหน้าได้ดีขึ้น
- ถ้าเติมน้ำใหม่เข้าบ่อหลังวัด ต้องวัดใหม่ เพราะน้ำชุดใหม่อาจมีคลอรีนมาด้วย
- ถ้าใช้สารลดคลอรีน ให้ใช้ตามอัตราบนฉลาก แล้ววัดยืนยันอีกครั้ง
ก่อนปล่อยจริง ดูค่าอื่นด้วย
คลอรีนผ่านแล้วยังไม่ได้แปลว่าน้ำพร้อมทุกด้าน ก่อนปล่อยลูกกุ้งหรือลูกปลา ควรเช็กค่าเหล่านี้ด้วย
- pH ดูช่วงที่เหมาะและเวลาที่ควรวัดได้ในค่า pH บ่อกุ้งควรเท่าไร วัดตอนไหน
- อัลคาไลน์ บอกว่าน้ำพยุง pH ได้แค่ไหน อ่านอัลคาไลน์คืออะไรและวัดแบบนับหยด
- ความเค็มและอุณหภูมิ ให้ใกล้กับน้ำที่ลูกกุ้งหรือลูกปลาอยู่มาก่อน
ถ้าเลี้ยงปลาในตู้ที่บ้านและใช้น้ำประปา อ่านพักน้ำประปาเลี้ยงปลากี่วัน ต้องตรวจอะไรก่อนเติมตู้
ถ้าเลี้ยงกุ้งในบ่อปูนที่บ้าน อ่านเลี้ยงกุ้งในบ่อปูน เตรียมบ่อและตรวจน้ำก่อนปล่อย
คำถามที่พบบ่อย
ใส่คลอรีนแล้วต้องพักน้ำกี่วัน
ไม่มีตัวเลขตายตัว ขึ้นกับปริมาณคลอรีนที่ใส่ แดด และการเติมอากาศ ให้เริ่มวัดหลังพักน้ำไประยะหนึ่ง แล้ววัดซ้ำวันละครั้งจนอ่านได้ต่ำกว่า 0.1 mg/L
น้ำไม่มีกลิ่นคลอรีนแล้ว ปล่อยได้เลยไหม
ยังไม่ควร กลิ่นบอกปริมาณไม่ได้ คลอรีนที่เหลือน้อยจนคนไม่ได้กลิ่นก็ยังเป็นอันตรายต่อลูกกุ้งลูกปลาได้ ให้วัดยืนยันก่อนทุกครั้ง
ชุด 8520 วัดคลอรีนรวมได้ไหม
ไม่ได้ ชุดนี้วัดคลอรีนอิสระ ซึ่งเป็นค่าที่ใช้ตัดสินก่อนปล่อยสัตว์น้ำในบ่อที่ฆ่าเชื้อด้วยคลอรีน และในน้ำประปาไทย
สีอ่อนกว่าช่องแรก ควรจดอย่างไร
จดว่า “ไม่พบ (ต่ำกว่า 0.1 mg/L)” พร้อมวันที่ เวลา และจุดที่ตัก จะได้ดูย้อนหลังได้ว่าน้ำพร้อมเมื่อไร