IMPACTTestkits สั่งทาง LINE

ความรู้เรื่องน้ำ

อ่านแผ่นเทียบสีชุดทดสอบน้ำอย่างไร ให้ตรงรุ่นและแสง

pH ·

อ่านแผ่นเทียบสีชุดทดสอบน้ำ หลอดสีเขียวกับแผ่นสีสามช่องบนพื้นหลังขาว

อ่านแผ่นเทียบสีชุดทดสอบน้ำให้ใช้แผ่นที่มากับน้ำยารุ่นนั้น เติมน้ำและหยดตามคู่มือ แล้วเทียบในแสงธรรมชาติที่เห็นสีชัด ถ้าสีอยู่ระหว่างสองช่อง ให้จดว่าอยู่ระหว่างค่าใดแทนการเดาทศนิยม และไม่ใช้รูปจากโทรศัพท์แทนแผ่นสีจริง บทนี้ใช้รุ่น pH 4590 กับ 7091 เป็นตัวอย่างเพื่อช่วยจัดขั้นตอนอ่านผลให้ทำซ้ำได้

เริ่มจากชื่อรุ่น ไม่เริ่มจากสีที่จำได้

ขวดน้ำยา pH อาจดูคล้ายกัน แต่แต่ละรุ่นมีช่วงอ่านค่า จำนวนหยด และแผ่นสีของตัวเอง ก่อนตักน้ำให้วางคู่มือ ขวด และแผ่นสีข้างกัน แล้วตรวจชื่อรุ่นให้ตรงทั้งหมด

รุ่น 4590 อ่านช่วง 4.5 ถึง 9.0 ช่องละ 0.5 pH ใช้ 3 หยด ส่วนรุ่น 7091 อ่านช่วง 7.0 ถึง 9.1 ช่องละ 0.3 pH ใช้ 4 หยด การสลับแผ่นสีทำให้ตัวเลขที่อ่านไม่มีความหมายตามวิธีของชุด แม้โทนสีบางช่องจะใกล้กัน

หากยืมอุปกรณ์จากอีกคน ควรถามด้วยว่าน้ำยาและแผ่นสีมาจากชุดเดียวกันหรือไม่ ไม่จำวิธีของรุ่นเก่าแล้วใช้กับขวดใหม่ทันที กรณีแผ่นสีหาย ควรขอแผ่นสำหรับรุ่นนั้นจากผู้ขาย แทนการพิมพ์ภาพจากจอมาใช้แทน

จัดแสง พื้นหลัง และตำแหน่งมองให้คงที่

จัดแสงอ่านแผ่นเทียบสีด้วยแสงธรรมชาติ พื้นหลังขาว และแผ่นสีตรงรุ่น โดยไม่ใช้สีจากจอแทนแผ่นจริง

ใช้แสงที่ทำให้เห็นสีของตัวอย่างจริง

สำหรับสองรุ่นนี้ วิธีใช้ระบุให้เทียบในที่มีแสงธรรมชาติ เลือกจุดที่ไม่เกิดเงาทับหลอดและไม่สะท้อนจนมองเนื้อน้ำไม่เห็น อย่าอ่านใต้ไฟสีที่ใช้ตกแต่งตู้ปลา เพราะแสงนั้นเปลี่ยนสิ่งที่ตาเห็นได้

การจัดแสงและทิศทางมองเป็นส่วนหนึ่งของวิธีตรวจด้วยสี ตัวอย่างคำแนะนำชุดเทียบสีของหน่วยงานน้ำ Thurston PUD ก็ระบุเรื่องแหล่งแสงประกอบขั้นตอน อย่างไรก็ตาม ชุดแบบช่องมองกับหลอดของ IMPACT อาจจัดวางต่างกัน ต้องยึดคู่มือของชุดที่ถืออยู่ ไม่คัดลอกตำแหน่งอ่านจากอีกยี่ห้อทั้งหมด

ลดสีรบกวนจากด้านหลัง

จัดพื้นหลังขาวหรือพื้นหลังตามคู่มือให้หลอดกับแผ่นสีอยู่ในสภาพแสงใกล้กัน อย่าให้เสื้อสีสด ผนังสีเข้ม หรือน้ำบ่อเป็นพื้นหลังหลักขณะอ่าน ลองขยับจุดยืนหากมีเงามือพาดทับส่วนที่ต้องเทียบ

พื้นหลังขาวช่วยจัดสภาพการมองให้เรียบง่าย แต่ไม่ได้เปลี่ยนชุดทดสอบให้มีความละเอียดสูงกว่าชาร์ต และไม่ได้แก้ปัญหาน้ำตัวอย่างที่มีสีเข้มหรือขุ่นมาก หากแยกสีปฏิกิริยาไม่ออก ควรบันทึกข้อจำกัดและสอบถามวิธีที่เหมาะกับตัวอย่างนั้น

ใช้ตำแหน่งมองตามคู่มือทุกครั้ง

ถือหลอดตรงและจัดตำแหน่งกับแผ่นตามคำแนะนำ ไม่สลับระหว่างมองด้านข้างกับมองลงจากปากหลอดโดยคิดว่าเหมือนกัน เช็ดผิวด้านนอกให้เห็นน้ำชัด และตรวจว่ามีคราบหรือรอยที่บังสีหรือไม่

ถ้าคนสองคนอ่านต่างกัน ให้เทียบหลอดเดียวกันในจุดแสงเดียวกันก่อน ไม่ส่งภาพที่ถ่ายคนละเครื่องมาโหวตตัวเลข เพราะกล้อง หน้าจอ และการปรับภาพอัตโนมัติอาจทำให้สีต่างจากหลอดจริง

เติมน้ำกับน้ำยาให้ถูก ก่อนตัดสินว่าสีผิด

ปริมาตรน้ำต้องเป็นขีดที่คู่มือของรุ่นนั้นกำหนด ไม่ใช้ขีดที่จำมาจากชุดอื่น ส่วนจำนวนหยดของรุ่น 4590 คือ 3 หยด และ 7091 คือ 4 หยด หลังหยดให้เขย่าเบา ๆ ตามวิธีใช้

หากเผลอหยดเกิน ไม่ควรเติมน้ำเพื่อชดเชยตามการคาดเดา ให้เริ่มใหม่ด้วยตัวอย่างใหม่ เช่นเดียวกับกรณีจำไม่ได้ว่าหยดไปแล้วเท่าไร การบันทึกว่าเริ่มใหม่ดีกว่าการได้เลขที่ดูละเอียดแต่ไม่รู้วิธีที่ใช้จริง

แยกหลอดที่ตรวจแล้วออกจากหลอดที่ยังไม่ใส่น้ำยา ไม่ใช้ของเหลวที่ผ่านการทดสอบหนึ่งไปตรวจอีกรายการ และไม่เทน้ำยาเหลือกลับขวดเดิม เมื่อเสร็จงานให้ล้างและจัดเก็บตามคู่มือของชุด

อ่านช่องสีจริงของ 4590 และ 7091

รุ่นช่องตัวเลขบนชาร์ตจำนวนหยด
45904.5, 5.0, 5.5, 6.0, 6.5, 7.0, 7.5, 8.0, 8.5, 9.03 หยด
70917.0, 7.3, 7.6, 7.9, 8.2, 8.5, 8.8, 9.14 หยด

อย่าเปลี่ยนชื่อช่อง 7.9 ของรุ่น 7091 เป็น 8.0 เพียงเพราะคุ้นกับตัวเลขกลม และอย่าหาช่อง 7.9 บนรุ่น 4590 เพราะไม่ได้พิมพ์ไว้เช่นนั้น การอ่านและจดตามชาร์ตช่วยให้ผู้ดูแลคนถัดไปตรวจย้อนหลังได้

แผ่นเทียบสี pH 7091 ตัวอย่างช่อง 7.6 สีเขียวอ่อน 7.9 สีเขียว และ 8.2 สีเขียวอมฟ้า ใช้อธิบายการอ่านเท่านั้น

ภาพประกอบใช้ช่อง 7.6, 7.9 และ 8.2 ของรุ่น 7091 เพื่ออธิบายการอ่านเท่านั้น สีอ้างอิงจากชาร์ตของรุ่น แต่การแสดงผ่านจอไม่ใช่การสอบเทียบสี จึงยังต้องใช้แผ่นจริงในกล่องเมื่อตรวจน้ำ

สีอยู่ระหว่างช่องควรจดอย่างไร

ถ้าสีใกล้ช่องหนึ่งชัดเจน ให้จดตามช่องนั้น หากลังเลระหว่าง 7.9 กับ 8.2 ของรุ่น 7091 ให้จดว่า “อยู่ระหว่าง 7.9 ถึง 8.2” พร้อมชื่อรุ่นและเวลา ไม่จำเป็นต้องคำนวณค่าเฉลี่ยแล้วแสดงเป็นค่าที่แน่นอน

ตัวเลขกลางระหว่างช่องเป็นเพียงการประมาณ ไม่ได้เพิ่มความละเอียดของวิธีตรวจ หากการตัดสินใจต้องแยกความต่างที่เล็กกว่าช่องสี ควรเลือกวิธีอื่นที่เหมาะกับงาน เช่น เครื่องวัดที่มีการสอบเทียบตามคู่มือ ไม่ทำให้ชุดเดิมดูละเอียดขึ้นด้วยการเพิ่มทศนิยม

การมีผู้ช่วยอ่านอีกคนอาจช่วยตรวจความสม่ำเสมอของการมอง แต่ไม่ใช่การยืนยันความถูกต้องด้วยคะแนนเสียง ถ้ายังเห็นต่าง ให้บันทึกช่วงที่ไม่แน่ใจและตรวจขั้นตอนก่อนตัดสินใจปรับน้ำ

สีชนปลายชาร์ตหรือไม่เหมือนช่องใดเลย

อาการที่พบสิ่งที่ควรทบทวน
สีอยู่ที่ช่องต่ำสุดหรือสูงสุดช่วงวัดอาจไม่ครอบคลุมค่าจริงทั้งหมด
สีไม่เหมือนแผ่นตรวจชื่อรุ่น ขีดน้ำ จำนวนหยด แสง และสภาพน้ำยา
น้ำเดิมมีสีหรือขุ่นมากสีพื้นของตัวอย่างอาจทำให้เทียบยาก ควรเลือกวิธีที่เหมาะสม
ผลต่างกันเมื่อเปลี่ยนจุดอ่านกลับไปจัดแสงและตำแหน่งมองให้เหมือนกัน

อย่าเดาตัวเลขเลยขอบชาร์ต และอย่าเจือจางตัวอย่างแล้วคูณค่า pH กลับเอง เพราะ pH ไม่ใช่ค่าที่คูณตามอัตราเจือจางแบบนั้นได้ หากสงสัยต่ำกว่า 7.0 ขณะใช้รุ่น 7091 รุ่น 4590 อาจช่วยครอบคลุมฝั่งกรดได้มากขึ้น แต่ยังต้องอยู่ในช่วง 4.5 ถึง 9.0 ของรุ่นนั้น

เลือกรุ่นตามช่วงที่ต้องอ่าน

รุ่น pH 4590 เหมาะกับงานที่ต้องครอบคลุมตั้งแต่ฝั่งกรดถึงด่าง ขวด 25 ml ใช้ 3 หยดต่อครั้ง ทดสอบได้ประมาณ 250 ครั้ง และใช้ได้ทั้งน้ำจืดกับน้ำทะเล

รุ่น pH 7091 มีช่องถี่ขึ้นในช่วง 7.0 ถึง 9.1 ขวด 30 ml ใช้ 4 หยดต่อครั้ง ทดสอบได้ประมาณ 250 ครั้ง ระยะห่างช่องบนชาร์ตเป็นข้อมูลการอ่าน ไม่ใช่การรับรองความแม่นยำเชิงห้องปฏิบัติการ

ถ้ากำลังติดตามบ่อกุ้ง อ่านวัดค่า pH บ่อกุ้งช่วงเช้าและบ่าย เพื่อวางเวลาเก็บน้ำ ส่วนอัลคาไลน์และวิธีนับหยด 8540 เป็นคนละหลักการกับการเทียบสีหาค่าในบทนี้ สีในชุด 8540 ใช้ดูจุดสิ้นสุดแล้วนับหยด ไม่อ่านค่าจากความเข้มสีชมพู

คำถามที่พบบ่อย

ใช้รูปแผ่นสีในโทรศัพท์แทนแผ่นจริงได้ไหม

ไม่ควรใช้แทนในการตัดสินผล ภาพถ่ายและหน้าจออาจแสดงสีต่างกัน ใช้รูปเพื่ออธิบายขั้นตอนหรือขอคำปรึกษาได้ แต่ต้องเก็บแผ่นจริงของรุ่นไว้สำหรับอ่านค่า

อ่านสีไม่ชัด เติมน้ำยาเพิ่มได้หรือไม่

ไม่ควรเติมเกินคู่มือ รุ่น 4590 ใช้ 3 หยด ส่วน 7091 ใช้ 4 หยด ให้ตรวจแสง ปริมาตร และความสะอาดก่อน ถ้าขั้นตอนผิดควรใช้ตัวอย่างใหม่แล้วเริ่มอีกครั้ง

ช่องห่าง 0.3 หมายถึงผลแม่นยำบวกลบ 0.3 หรือไม่

ไม่ใช่ข้อสรุปเดียวกัน ช่องห่าง 0.3 บอกระยะระหว่างค่าที่พิมพ์บนแผ่นสีของรุ่น 7091 การอ้างความคลาดเคลื่อนต้องมีข้อมูลการยืนยันของวิธีตรวจแยกต่างหาก

ควรจดผลอย่างไรให้คนอื่นอ่านต่อได้

ระบุวันที่ เวลา จุดเก็บ รุ่นชุด ผลตามช่องหรือช่วงที่เห็น และสิ่งที่ทำให้ไม่แน่ใจ เช่น แสงไม่พอหรือตัวอย่างขุ่น อย่าจดตัวเลขอย่างเดียวโดยไม่มีชื่อรายการตรวจ

ชุดทดสอบที่ใช้ในบทความนี้

LINE สั่งซื้อ