IMPACTTestkits สั่งทาง LINE

ความรู้เรื่องน้ำ

ค่า pH น้ำแต่ละชนิดเท่าไร ดูตารางและวิธีวัดด้วยตัวเอง

pH ·

ค่า pH น้ำ ก๊อกน้ำ แก้วใส และหลอดทดสอบสีเขียวหน้าทะเลกับฝน

ค่า pH น้ำ คือค่าที่บอกว่าน้ำเป็นกรดหรือด่าง น้ำที่ใช้ในชีวิตประจำวันไม่มีช่วงเดียวครอบคลุมทุกชนิด เช่น น้ำประปามีเกณฑ์ pH 6.5 ถึง 8.5 ตามการประปานครหลวง แต่น้ำฝนปกติอยู่ราว 5.6 ตามUS EPA จึงต้องดูชนิดน้ำและวัดตัวอย่างจริงก่อนเลือกเกณฑ์มาเทียบ

ค่า pH ของน้ำบอกความเป็นกรดด่างอย่างไร?

ค่าความเป็นกรดด่างของน้ำใช้ pH เป็นตัวบอก โดยในการอธิบายทั่วไป pH 7 เป็นกลาง ต่ำกว่า 7 เป็นกรด และสูงกว่า 7 เป็นด่าง ตามคำอธิบายของ US EPA ค่านี้ช่วยบอกสภาพกรดด่างของตัวอย่าง แต่ไม่ได้บอกคุณภาพน้ำทุกด้านหรือยืนยันว่าดื่มได้

ตารางค่า pH ของน้ำควรใช้เทียบอย่างไร?

ตารางค่า pH ของน้ำควรใช้เป็นจุดอ้างอิง โดยเลือกแถวที่ตรงกับชนิดน้ำและอ่านด้วยว่าตัวเลขนั้นเป็นเกณฑ์มาตรฐาน ค่าทั่วไป หรือแนวทางการเลี้ยง ตัวเลขเหล่านี้ไม่ใช่ผลตรวจของน้ำที่บ้าน และไม่ควรนำทุกแถวมาใช้เป็นเกณฑ์ความปลอดภัยเดียวกัน

ชนิดน้ำpH ทั่วไปหรือเกณฑ์อ้างอิงแหล่งข้อมูล
น้ำประปา6.5 ถึง 8.5 เป็นเกณฑ์ของ กปน.รายงานคุณภาพน้ำประปา การประปานครหลวง
น้ำดื่มบรรจุขวดทั่วไปไม่เกิน 8.5 ตามเกณฑ์ โดยยกเว้นน้ำที่ระบุแหล่งกำเนิดประกาศกระทรวงสาธารณสุขเรื่องน้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท
น้ำฝนปกติประมาณ 5.6 เป็นค่าทั่วไป ไม่ใช่ผลของฝนทุกพื้นที่US EPA: What is Acid Rain?
น้ำทะเลประมาณ 8.1 เป็นค่าเฉลี่ยของมหาสมุทรNOAA: Ocean acidification
น้ำบ่อเลี้ยงสัตว์น้ำ6.5 ถึง 9.0 เป็นแนวทางทั่วไปสำหรับการเพาะเลี้ยงสำนักงานประมงจังหวัดสระบุรี กรมประมง

ตารางค่า pH น้ำประปา 6.5 ถึง 8.5 น้ำดื่มทั่วไปไม่เกิน 8.5 น้ำฝนประมาณ 5.6 น้ำทะเลประมาณ 8.1 และน้ำบ่อ 6.5 ถึง 9.0 โดยยกเว้นน้ำดื่มที่ระบุแหล่งกำเนิด

แถวน้ำดื่มใช้เกณฑ์ฉบับปัจจุบัน ไม่ใช่การสรุปว่าน้ำดื่มทุกขวดมีค่าคงที่ และไม่ได้รวมทุกผลิตภัณฑ์ที่คนเรียกว่าน้ำขวดเข้าด้วยกัน ประกาศแยกน้ำที่ระบุแหล่งกำเนิดและไม่รวมน้ำแร่ธรรมชาติในนิยามเดียวกัน ส่วนการวิเคราะห์เพื่อรับรองมาตรฐานยังต้องใช้วิธีตรวจและรายการอื่นตามข้อกำหนด

สำหรับน้ำฝนและน้ำทะเล คำว่า “ประมาณ” สำคัญมาก น้ำฝนที่ผ่านหลังคาหรือเก็บในถังไม่ใช่ตัวอย่างเดียวกับฝนปกติที่ใช้อธิบายในแหล่งข้อมูล ส่วนค่าเฉลี่ยมหาสมุทรก็ไม่ใช่ผลตรวจชายฝั่งหรือบ่อที่นำน้ำทะเลเข้ามาเก็บ ควรวัดน้ำตรงจุดที่จะใช้งาน

แนวทางน้ำบ่อยังต้องปรับให้ตรงกับชนิดสัตว์ ความเค็ม และระบบเลี้ยง ถ้าไม่แน่ใจ ให้ถามประมงจังหวัดหรือผู้ดูแลฟาร์มพร้อมข้อมูลบ่อ ส่วนผู้เลี้ยงกุ้งอ่านต่อได้ที่ค่า pH บ่อกุ้งและเวลาที่ควรวัด เพื่อดูรายละเอียดเฉพาะงานเลี้ยง

ค่า pH น้ำประปาควรอยู่เท่าไร?

ค่า pH น้ำประปาตามเกณฑ์ของการประปานครหลวงอยู่ที่ 6.5 ถึง 8.5 ซึ่งแสดงในรายงานคุณภาพน้ำประปาของ กปน. ช่วงนี้เป็นเกณฑ์อ้างอิงของหน่วยงาน ไม่ได้หมายความว่าก๊อกทุกบ้านต้องอ่านได้ค่าเดียวกัน หรือผลวัดด้วยชุดหยดใช้รับรองมาตรฐานได้ทันที ในรายงานฉบับเดียวกัน กปน. แสดงผลตรวจความเป็นกรดด่างของน้ำประปาปี 2568 ไว้ที่ 7.38 ซึ่งอยู่ในเกณฑ์ดังกล่าว

เมื่อจะตรวจน้ำที่บ้าน ให้กำหนดก่อนว่าต้องการรู้สภาพน้ำจากก๊อก น้ำหลังเครื่องกรอง หรือน้ำในถังพัก เพราะเป็นคนละจุดใช้งาน หากนำผลมาเปรียบเทียบกัน ให้เขียนชื่อจุดไว้ตั้งแต่เก็บตัวอย่าง ไม่ใช้คำว่า “น้ำประปา” อย่างเดียวจนแยกไม่ออก

ถ้าตัวเลขที่วัดได้ต่างจากรายงานของผู้จ่ายน้ำ ยังไม่ควรสรุปว่าน้ำต้นทางผิดมาตรฐาน เริ่มจากตรวจวิธีใช้ชุด รุ่นแผ่นสี และจุดเก็บน้ำก่อน หากผลต่างยังเกิดซ้ำ ค่อยส่งข้อมูลให้ผู้จ่ายน้ำหรือห้องปฏิบัติการช่วยตรวจ โดยแนบวันเวลาและบอกว่าน้ำผ่านอุปกรณ์ใดมาบ้าง

หากจะนำน้ำไปเติมตู้ปลา ค่า pH เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันเรื่องคลอรีนตกค้าง ต้องเตรียมน้ำและตรวจรายการที่เกี่ยวข้องแยกกัน อ่านวิธีพักน้ำประปาเลี้ยงปลาและสิ่งที่ต้องตรวจก่อนเติมตู้ ประกอบ โดยเลือกวิธีให้ตรงกับระบบน้ำที่ใช้อยู่

จะเลือกชุดวัด pH ให้เหมาะกับน้ำได้อย่างไร?

ถ้ายังไม่รู้ว่าน้ำเป็นกรดหรือด่าง ชุด pH 4590 ช่วง 4.5 ถึง 9.0 เหมาะเป็นตัวเลือกเริ่มต้นภายในช่วงที่ชุดอ่านได้ หากน้ำมักสูงกว่า pH 7 และอยู่ในช่วง 7.0 ถึง 9.1 ให้พิจารณาชุด pH 7091 สำหรับน้ำฝั่งด่าง

อย่าเลือกรุ่นจากชื่อชนิดน้ำเพียงอย่างเดียว เช่น เห็นคำว่าน้ำประปาแล้วใช้ชุดฝั่งด่างเสมอ เพราะช่วงอ้างอิงของน้ำชนิดนั้นอาจมีส่วนที่ต่ำกว่าช่วงวัดของชุดที่เลือก เมื่อมีผลเก่าที่ตรวจด้วยวิธีน่าเชื่อถือ จะช่วยให้เลือกช่วงได้ตรงขึ้น

ทั้งสองรุ่นใช้ตรวจได้ทั้งน้ำจืดและน้ำทะเลตามข้อมูลสินค้า แต่คำว่าใช้ได้ไม่ได้แปลว่าครอบคลุมค่าที่เป็นไปได้ทั้งหมด หากน้ำสงสัยว่ากรดหรือด่างเกินขอบชาร์ต ต้องเลือกวิธีที่มีช่วงเหมาะสม ไม่ต่อช่วงวัดเองจากสีที่เข้มกว่าช่องปลายแผ่น

การวัดค่า pH ของน้ำด้วยชุดหยดทำอย่างไร?

เติมน้ำตัวอย่างถึงขีดตามคู่มือ ใช้น้ำยา 4590 จำนวน 3 หยด หรือ 7091 จำนวน 4 หยด ให้ตรงรุ่น แล้วเขย่าเบา ๆ จากนั้นเทียบกับแผ่นสีที่มากับชุดในแสงธรรมชาติ และจดผลพร้อมแหล่งน้ำกับเวลาเก็บตัวอย่าง

วัดค่า pH น้ำด้วยชุดหยด: เติมน้ำตามคู่มือ ใช้ 4590 จำนวน 3 หยดหรือ 7091 จำนวน 4 หยด เขย่าแล้วเทียบแผ่นสีในแสงธรรมชาติ

เตรียมน้ำและหลอดก่อนเริ่ม

ใช้ภาชนะสะอาดที่ไม่มีน้ำยาทดสอบอื่นค้างอยู่ เก็บตัวอย่างจากจุดที่ต้องการทราบค่า แล้วเติมลงหลอดตามขีดที่คู่มือรุ่นนั้นกำหนด ไม่เดาปริมาตรจากรูปภาพในบทความ เพราะภาพใช้แสดงลำดับการทำงานเท่านั้น

ทำตามลำดับแล้วจดทันที

ลำดับด้านล่างเรียบเรียงจากวิธีใช้ในหน้าสินค้า 4590 และหน้าสินค้า 7091

  1. เติมน้ำตัวอย่างถึงขีดที่คู่มือกำหนด
  2. หยดน้ำยาให้ตรงรุ่น: 4590 ใช้ 3 หยด ส่วน 7091 ใช้ 4 หยด
  3. เขย่าเบา ๆ ให้เข้ากัน
  4. เทียบกับแผ่นสีของรุ่นนั้นในแสงธรรมชาติ แล้วจดค่าที่อ่านได้

หากหยดเกินหรือจำไม่ได้ว่าหยดไปเท่าไร ให้เริ่มใหม่ด้วยน้ำตัวอย่างใหม่ อย่าเติมน้ำชดเชยจากการกะเอา หรือเติมน้ำยาเพิ่มเพียงเพราะอยากให้สีเข้มขึ้น การเปลี่ยนขั้นตอนทำให้ผลเทียบกับวิธีของชุดไม่ได้

หลังอ่านผล แยกน้ำที่ใส่น้ำยาทดสอบแล้วออกจากน้ำที่จะนำไปใช้งาน ไม่เทกลับภาชนะน้ำดื่มหรือตู้ปลา ทำความสะอาดและเก็บอุปกรณ์ตามคู่มือ เพื่อให้การตรวจครั้งต่อไปเริ่มจากสภาพพร้อมใช้งาน

การอ่านค่า pH จากสีควรจดผลแบบไหน?

การอ่านค่า pH ให้จดตามช่องที่สีใกล้เคียง หากอยู่ระหว่างสองช่อง ให้บันทึกเป็นช่วงระหว่างค่าที่พิมพ์อยู่บนแผ่นนั้น สีค่า pH ต้องอ่านคู่กับชื่อรุ่นและแผ่นจริง เพราะสีคล้ายกันของคนละรุ่นไม่ได้ยืนยันว่าเป็นค่าเดียวกัน

ใช้แสงธรรมชาติที่มองสีชัด หลีกเลี่ยงไฟสีจากตู้ปลาและเงาที่บังหลอด ไม่ใช้ภาพบนโทรศัพท์แทนแผ่นจริง และไม่สร้างทศนิยมเพิ่มจากการเดาสีกลาง รายละเอียดเรื่องแสง พื้นหลัง และกรณีสีชนขอบชาร์ตอยู่ในวิธีอ่านแผ่นเทียบสีชุดทดสอบน้ำ

เมื่อค่า pH ต่างจากตาราง ควรตรวจอะไรต่อ?

ตรวจว่ากำลังเทียบกับเกณฑ์ของน้ำชนิดเดียวกันหรือไม่ แล้วทบทวนจุดเก็บ รุ่นชุด จำนวนหยด และแสงก่อนวัดซ้ำ ผลที่ต่างจากค่าทั่วไปในตารางยังไม่บอกสาเหตุ และไม่ใช่คำสั่งให้เติมสารปรับน้ำทันที

ถ้าน้ำอยู่ที่ช่องปลายชาร์ต ให้บันทึกว่ามีข้อจำกัดในการอ่าน อย่าเดาค่าถัดไปที่แผ่นไม่ได้แสดง หากผลจำเป็นต่อการตัดสินใจเรื่องน้ำดื่มหรือการเลี้ยง ควรตรวจยืนยันด้วยวิธีที่เหมาะกับวัตถุประสงค์นั้น

สำหรับน้ำบ่อ ให้แนบบันทึกฝน การเติมน้ำ และสิ่งที่เพิ่งใช้กับบ่อแก่ผู้ดูแล การเก็บข้อมูลก่อนเปลี่ยนสภาพน้ำช่วยให้ทบทวนได้ว่าทำอะไรไปแล้ว และลดการปรับซ้ำเพราะคนรับงานต่อไม่เห็นข้อมูลเดิม

การจดผลที่วัดจริงช่วยอะไรได้บ้าง?

การจดผลจริงช่วยเปรียบเทียบน้ำจากจุดเดิมและแยกข้อผิดพลาดในการอ่านออกจากสิ่งที่ต้องตรวจต่อ ควรบันทึกชื่อแหล่งน้ำ วันเวลา รุ่นชุด ผลตามแผ่นสี และสิ่งที่ยังไม่แน่ใจไว้ด้วยกัน

คำถามที่พบบ่อย

น้ำใสแปลว่า pH เหมาะสมแล้วหรือไม่?

ไม่เสมอ ความใสไม่ใช่ผลวัดกรดด่าง ต้องตรวจตัวอย่างแล้วเทียบกับเกณฑ์ของงานที่จะใช้ และยังต้องพิจารณาคุณภาพน้ำด้านอื่นด้วย

ใช้ชุดหยดรับรองว่าน้ำดื่มผ่านมาตรฐานได้ไหม?

ผล pH จากชุดหยดเพียงอย่างเดียวใช้รับรองไม่ได้ มาตรฐานน้ำดื่มมีรายการตรวจอื่นนอกเหนือจาก pH และต้องใช้วิธีวิเคราะห์ที่เหมาะสม หากต้องการผลเพื่อรับรอง ให้ติดต่อห้องปฏิบัติการ

น้ำที่อ่านได้ถึงขอบล่างของ 7091 ควรทำอย่างไร?

อย่าเดาค่าที่ต่ำกว่าขอบแผ่น หากสงสัยน้ำฝั่งกรด ให้ตรวจด้วยรุ่นที่ครอบคลุมช่วงนั้นหรือวิธีอื่นที่เหมาะสม แล้วบันทึกว่าผลก่อนหน้าติดข้อจำกัดของช่วงวัด

ควรใช้สีจากรูปในบทความแทนแผ่นจริงไหม?

ไม่ควร ภาพช่วยอธิบายขั้นตอน แต่สีเปลี่ยนได้ตามหน้าจอและแสงที่ดู ใช้แผ่นเทียบสีจริงของรุ่นนั้นเมื่อตัดสินผล และเก็บรูปถ่ายไว้เป็นข้อมูลประกอบเท่านั้น

ชุดทดสอบที่ใช้ในบทความนี้

LINE สั่งซื้อ